2024: Kweekbakken voor de Rwanda warmwaterlelies (€ 5.000,-)
Met het publiceren van het Masterplan 2050 met de missie en visie van Diergaarde Blijdorp is een lijst verschenen met een tiental zogenaamde ‘impactsoorten’ die speciale aandacht verdienen op het gebied van bescherming en fokprogramma’s. De lijst bestaat voor een groot deel uit gewervelde dieren, maar als enige uitzondering is een plant vermeld, de warmwaterlelie (Nymphaea thermarum) uit Rwanda.
De soort is sinds 2019 in de collectie van de Diergaarde. Het bijzondere van deze soort is dat de soort sinds 2008 officieel is aangemerkt als ‘Uitgestorven in het Wild’. Alleen enkele botanische tuinen buiten Rwanda hadden de soort nog in de collectie en kweekten daar (ex-situ) mondjesmaat mee. De soort kreeg binnen de ‘grote botanische tuinen’ pas echt een opleving toen ook Kew Gardens de soort in 2010 onder de aandacht bracht en het lukte om meerdere exemplaren te kweken die konden worden verdeeld onder andere botanische tuinen.
De warmwaterlelie kwam uitsluitend voor in de buurt van enkele thermische bronnen in een beperkt toegankelijk gebied. Het verdwijnen en verleggen van de bronnen veroorzaakte het verdwijnen van de laatste groeiplaatsen.
Blijdorp besloot eind 2023 dat het tijd werd om zogenaamde ‘best practice guidelines’ te gaan schrijven. Een soort receptenboek dat alle informatie (successen en mislukte kweekpogingen) van alle bekende tuinen zou bundelen en waaruit conclusies konden worden getrokken om met ‘het juiste recept’ veel meer plantjes te kweken en de populatie ex-situ te versterken. Besloten werd om sponsoring te zoeken voor een ruimte op de kwekerij van de botanische afdeling waarin we met flexibele opstellingen van waterstanden, temperaturen en verlichting beter onderzoek konden doen naar de ecologie en biologische eigenschappen van de plant.
Om de soort te beschermen en voor uitsterven te behoeden is het zaak dat de populaties van de warmwaterlelie, zowel in Rwanda als in de botanische tuinen verspreid over de wereld, op een goede manier (genetisch) worden beheerd en er maatregelen worden getroffen om de leefgebieden te beschermen. Blijdorp kan met een relatief kleine kweekopstelling dat verschil maken waarin de warmwaterlelies niet meer als exclusief worden gezien; als ware het een levend museumstuk, maar als een bewijs dat bedreigde plantensoorten technisch gezien niet meer hoeven uit te sterven. Vanaf nu kan de warmwaterlelie een heel andere rol worden toebedeeld.
De Vrienden hebben dit kleine, maar zeer effectieve project gesteund met een bijdrage. Deze impactsoort van Blijdorp kan snel als voorbeeld voor andere bedreigde soorten worden gezien, als de omstandigheden op het juiste moment zijn te combineren en belanghebbenden bij elkaar worden gebracht.
