2013 & 2014: Natuurbehoudsproject homeruspage in Jamaica (€ 20.000,-)

In het verlengde van de jubileumgift voor Amazonica hebben de Vrienden een bijdrage gegeven aan een natuurbehoudsproject van Blijdorp.
Het project sluit aan bij ons jubileumgeschenk, namelijk een project ter bescherming van Homeruspages op Jamaica.

Pages zijn grote en kleurrijke vlinders en vormen een familie binnen de dagvlinders. In het Engels heten ze swallowtails (zwaluwstaarten), vernoemd naar de uitlopers aan hun achterste vleugels, die er uit zien als staarten. De meeste pagesoorten hebben deze uitlopers.

De Homeruspage (Pterourus homerus) is één van de meer dan 550 soorten pages die op dit moment bekend zijn. Ze zijn zwart met gele vlekken op zowel de voorste als achterste vleugels. Een rijtje donkerblauwe, ronde vlekken bevinden zich eveneens op de achterste vleugels, die overgaan in de soort staartvorm. Met zijn spanwijdte van ongeveer 15 centimeter is het de grootste vlindersoort van beide Amerika’s. De Homeruspage is een bedreigde diersoort en lijkt de laatste nog levende grote pagesoort van Jamaica te zijn. Tekeningen uit de 18e eeuw tonen namelijk ook andere grote pagesoorten en geven zo het idee dat er meerdere soorten hebben bestaan.

Homeruspages leven in kalksteengebergten met scherpe rotspieken en valleien, waar Cockpit Country naar vernoemd is. In de valleien groeit een soort vegetatie, de Hernandiaceae, die daar kan groeien dankzij de kalksteenformaties en die daarom alleen daar voorkomt. Deze planten zijn de enige waardplanten (planten waarop ze hun eitjes afzetten en waar de rupsen van eten) van de Homeruspages.

Het bosrijke leefgebied van de Homeruspages heeft een zeer hoge luchtvochtigheidsgraad. In deze vochtige omgeving kunnen maar weinig parasieten overleven. Homeruspages hebben hierdoor geen goede natuurlijke afweer ontwikkeld, omdat ze deze in hun oorspronkelijke leefgebied niet nodig hebben. Als er getracht wordt om Homeruspages buiten hun natuurlijke leefgebied te kweken, hebben ze niet genoeg weerstand tegen parasieten. Hierdoor zullen er dus geen Homeruspages te zien zijn in Amazonica. Daar zullen echter wel andere pagesoorten, afkomstig uit Zuid-Amerika, te bewonderen zijn.

De Homeruspage is een endemische diersoort van Jamaica, waar ze tegenwoordig nog maar op twee plaatsen voorkomen: in de ‘Blue and John Crow Mountains National Park’ en in ‘Cockpit Country’. In het eerst genoemde gebied gaat het erg slecht met de Homeruspage. In Cockpit Country is actie nodig om de Homeruspage te beschermen. De bossen van Cockpit Country omvatten een gebied van ongeveer 27.000 hectare, bestaande uit twee delen. Dit zijn de laatste grote, intacte bosgebieden van Jamaica. De tropische regenwouden op Jamaica hebben de laatste tientallen jaren sterk te lijden onder het oprukken van de mensen.

De grootste bedreiging voor Cockpit Country is de mijnbouw voor bauxiet. Deze grondstof van aluminium bevindt zich veelvuldig in de bodem van Jamaica. De gemakkelijk toegankelijke gebieden om bauxiet te winnen raken inmiddels uitgeput. Hierdoor is het mogelijk dat er wordt uitgeweken naar de valleien van Cockpit Country, waar zich ook bauxiet in de bodem bevindt. Om hier bij te komen, zullen de bossen gekapt moeten worden. Dit is een onherstelbaar proces, de bossen en hun bewoners zullen niet terug kunnen keren. Opvallend is dat 95% van de Jamaicaanse bevolking tegen de mijnbouw is. Het levert te weinig voordelen op en ze zouden de gebieden liever behouden, zodat ze er via toerisme juist nog langer aan zouden kunnen verdienen.

De bedoeling is om van Cockpit Country een reservaat te maken. De grenzen van dit gebied zijn echter nogal onduidelijk en het zou zomaar eens zo kunnen zijn dat de specifieke gebieden waar de Homeruspage voorkomt, buiten het beschermde gebied komen te vallen.

In 2004 startte het natuurbeschermingsfonds van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen met een bijdrage aan het Windsor Research Centre (WRC) op Jamaica, om te helpen met de bescherming van de Homeruspage. Ook de internationale organisatie van vlinderleveranciers en vlinderhouders, de International Association of Butterfly Exhibitors & Suppliers (IABES), startte met een actie voor de Homeruspage. Deze projecten werden in 2007 samengevoegd tot het ‘Homerus Swallowtail & Cockpit Country Conservation Project’ (HSCCCP-Jamaica). Wereldwijd helpen er inmiddels veertien vlindertuinen mee aan het inzamelen van geld voor dit project.

Het belangrijkste doel van het project is om het gehele Cockpit Country tot beschermd gebied te maken, inclusief het deel waar de Homeruspage voorkomt, zodat het gehele gebied vrij blijft van bauxietmijnbouw. Er vinden hiervoor campagnes plaats onder de lokale bevolking om hen ervan bewust te maken, er wordt gelobbyd bij de regering en er is onderzoek nodig om meer te weten te komen over de verspreiding van de Homeruspages.

Niet alleen de Homeruspages zullen baat hebben bij de bescherming van Cockpit Country, maar ook vele andere flora en fauna. Zo leven er in dit gebied minimaal 95 van de 120 Jamaicaanse vlindersoorten, meer dan zestig plantensoorten komen alleen in dit gebied voor en tevens leven er bijvoorbeeld Jamaicaanse hutia’s (een andere soort dan de Cubaanse hutia’s die in het Oceanium te zien zijn) en diverse endemische vogelsoorten.

Diergaarde Blijdorp kon, dankzij een gift van de Vrienden, tweemaal een bijdrage van € 10.000,- geven aan dit internationale project ten behoud van de Homeruspage.

Zie ook:

‘Homerus Report’, 18 januari 2014.

‘Dankbrief’, 19 januari 2014.