2012: Natuurbehoudsproject waterschildpadden in Vietnam (€ 7.500,-)

Naast dat de Vrienden hebben bijgedragen het vernieuwen van het Aziëhuis is er € 7.500,- beschikbaar gesteld voor het beschermingsprogramma van Blijdorp voor de Vietnam waterschildpad.

IUCN
IUCN Nederlands Comité (IUCN NL) is de samenwerkingsorganisatie van de 36 in Nederland gevestigde leden van IUCN, de International Union for Conservation of Nature.

IUCN NL vormt de brug tussen maatschappelijke organisaties, de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap op allerlei onderwerpen die te maken hebben met het tegengaan van het verlies aan biodiversiteit. Met diezelfde partners werkt IUCN NL samen om deze kennis toe te passen. Op die manier probeert IUCN NL te komen tot een constructieve bijdrage van Nederland aan de oplossing van mondiale natuur- en milieuvraagstukken.

IUCN NL zet ook zelf projecten op waarin onderzocht wordt hoe Nederland bijdraagt aan de toename (of het verlies) van biodiversiteit. Verder biedt IUCN NL financiële ondersteuning aan maatschappelijke organisaties – voornamelijk in ontwikkelingslanden – die zich richten op het behoud van de natuur en de verbetering van het milieu in relatie tot armoedebestrijding.

Samen met Diergaarde Blijdorp zet IUCN NL zich in voor verschillende soorten zoetwaterschildpadden in Zuidoost-Azië. De dieren worden ernstig bedreigd door de illegale handel. Maar liefst de helft van alle zoetwaterschildpadden staat als bedreigd tot ernstig bedreigd op de Rode Lijst van bedreigde soorten van IUCN.

Diergaarde Blijdorp en het fonds voor de aankoop van natuurgebieden van IUCN NL steunen de lokale Vietnamese natuurorganisatie Education for Nature Vietnam (ENV) en het Asian Turtle Programme in hun strijd voor bescherming van schildpadden. Met een bijdrage van IUCN NL wordt een belangrijk leefgebied van de Vietnamwaterschildpad geleased en voor een periode van 49 jaar beschermd.

Op termijn kunnen in Diergaarde Blijdorp gekweekte exemplaren worden geherintroduceerd in hun natuurlijk leefgebied. De Vrienden van Blijdorp dragen bij aan de afrastering van dit leefgebied terwijl Diergaarde Blijdorp met een lokale NGO (Non Governmental Organisation) in overleg is over het ondersteunen van haar educatieprogramma’s.

In Diergaarde Blijdorp wordt al met een aantal bedreigde soorten gekweekt, waaronder de Vietnamwaterschildpad, de McCord slangenhalsschildpad en drie soorten doosschildpadden van het in Azië voorkomende geslacht Cuora.

De Vietnamwaterschildpad
Niet echt een publiekstrekker in de Blijdorp-collectie deze circa 20 cm grote zwarte waterschildpad. Een mooie kop heeft hij wel met aan weerzijden felgele strepen langs de ogen. Waarom is deze soort dan in de collectie opgenomen vraagt U zich wellicht af? Wat maakt hem toch zo bijzonder?

Begin vorige eeuw is de soort beschreven aan de hand van op de Aziatische voedselmarkten aangetroffen dieren. In het wild was het dier nooit aangetroffen en waar in Azië hij oorspronkelijk vandaan kwam was dan ook onbekend. Handelsroutes in Azië zijn van oudsher een min of meer Aziatische aangelegenheid en zijn in het westen nauwelijks bekend. Gedurende tientallen jaren werd algemeen aangenomen dat hij was uitgestorven.

Enkele jaren geleden echter zijn er enkele exemplaren gevonden in centraal Vietnam in een gebied dat door de Vietnamoorlog lang door biologen niet bezocht was. Het lag er ook tientallen jaren bezaaid met landmijnen. Het duurde tot 2007 voordat tijdens veldonderzoeken zijn oorspronkelijke leefgebied min of meer is vastgesteld. De wilde populatie is echter nog steeds zeer klein waarmee het nog steeds een kritiek bedreigde soort is.

Aangezien natuur- en soortenbehoud een van Blijdorps hoofddoelen is, was de kritiek bedreigde status en de veronderstelling dat hij begin deze eeuw nog als in het wild als uitgestorven beschouwd werd, reden genoeg de soort in 2001 in de collectie op te nemen. Uit particuliere bron werden drie paartjes samengesteld en in 2003 werden al de eerste jongen geboren.

Door de Europese dierentuinen is een stamboek/fokprogramma in ontwikkeling en is een DNA-onderzoek gestart aan de door hen gehouden dieren. Alleen exemplaren van de juiste soort komen namelijk in aanmerking voor herintroductie in Vietnam.

In centraal Vietnam is namelijk door de lokale overheid in samenwerking met lokale NGO’s een herstelprogramma in ontwikkeling. Dit programma omvat aankoop van oorspronkelijk leefgebied van kleine boeren. Het leefgebied bestaat voornamelijk uit moerassen en plassen waarin door de lokale bevolking rijst verbouwd. Dit aankoopbeleid is een ingewikkeld proces en wordt thans uitgevoerd.

Een belangrijke rol in dit proces is weggelegd voor het Turtle center in Cuc Phuong in Noord-Vietnam. Blijdorp heeft al jaren lang een goede relatie met dit schildpadden opvang- en kweekcentrum. Ondergetekende bezocht het centrum in 2003 en gaf daar adviezen in schildpaddenverzorging en voeding. Ook ondersteunde Blijdorp het financieel.

Behalve een herstel- en beschermingsprogramma van het oorspronkelijke leefgebied zijn er ook concrete plannen om in dierentuinen geboren dieren naar dit gebied te sturen. Blijdorp en de dierentuinen van Munster en Praag is gevraagd hierin mee te werken. In het leefgebied zal ook een opvang- en kweekcentrum worden gebouwd.

In de in het voorjaar 2012 gerevitaliseerde Maleise bosrand heeft de soort, samen met een aantal andere reptielensoorten, een prominente plaats. Natuurbehoud is ook in dit gebied een belangrijk thema, waarbij aandacht zal worden gevraagd voor het in situ project in Vietnam.

In Blijdorp zal de kweek met mogelijk drie fokparen ook een belangrijke rol moeten blijven spelen en ruimte en middelen hiertoe zullen hopelijk tot de mogelijkheden blijven bestaan. Wanneer Blijdorp dan samen met enkele andere dierentuinen in de zeer nabije toekomst gekweekte dieren naar Vietnam kan sturen is zeker een wezenlijke bijdrage aan behoud van de soort geleverd. Dat is zeker een actie om trots op te kunnen zijn.