image
Ben Swaep volop in actie voor Taman Indah
 

Ben Swaep overleden

Op 6 november 2010 is oprichter, oud-voorzitter en erelid Ben Swaep op 85 jarige leeftijd overleden. Daarmee is een stuk Vriendengeschiedenis ten einde gekomen.

Jarenlang was Ben –door het vroege overlijden van zijn twee medeoprichters- het gezicht van de Vrienden. Hij kon de vereniging als journalist op handige wijze promoten. Bovendien had hij zitting in diverse commissies, waardoor hij vele prominenten uit het bedrijfsleven persoonlijk kende. Dat leverde ons bijvoorbeeld jarenlang een gratis plaats op de Femina-beurs in de Ahoyhallen op.

Zelf was hij ook actief voor de Dierenbescherming en bracht zodoende een toenadering tot stand tussen huisdiervrienden en Diergaarde-vrienden. Dit leidde o.a. tot de manifestatie ‘Houden van Dieren’ in Ahoy, waar onze vereniging veel nieuwe leden kon inschrijven. Ben was ruim 27 jaar bestuurslid.

Wij wensen zijn vrouw Joke en de (klein-)kinderen heel veel sterkte bij het verwerken van het verlies.

Namens het bestuur van de Vereniging Vrienden van Blijdorp,
Marcel Kreuger, voorzitter.


**

Ter gelegenheid van ons 35 jarig jubileum in 1998 had Marcel Kreuger het genoegen om met Ben Swaep terug te blikken op de geschiedenis van De Vrienden.

“Een vereniging voor dieren én mensen.”

We schrijven 1963. Tijdens het jaarlijkse ‘pers-diner’ bespreken drie Rotterdamse journalisten het wel en wee van Blijdorp. Het ging financieel niet goed. Hein Waalwijk, Bertus Bruins en Swaep besloten een vriendenvereniging op te richten. Swaep werd tot voorzitter benoemd. Het bleek een schot in de roos: aan het eind van het eerste jaar waren er al 200 leden.

Natuurlijk moest er geld worden ingezameld, maar vanaf het begin stond vast dat dit niet het enige doel was. Minstens zo belangrijk was het ontwikkelen van morele druk, zodat de Diergaarde een betere positie zou verwerven in de stad, en bij de Rotterdamse politici. Het opbouwen van draagvlak en goodwill is altijd een belangrijk aspect gebleven. In 1982 bleek hoe belangrijk het was om stevig verankerd te zijn in de Rotterdamse samenleving. De Rotterdamse PvdA dacht er over om van Blijdorp een soort pretpark te maken met een zeer beperkt aantal dieren. De Vrienden kwamen in verzet. Er werd een persconferentie georganiseerd in de Prinsekerk. “De PvdA schrok van de enorme hoeveelheid reacties. Toen waren er nog veel kranten. Zij schreven uitgebreid over de kwestie. Het resultaat was dat alles werd terug genomen. Ik beschouw het als een van onze grootste successen.”

De ‘achterban van de Diergaarde’ groeide sterk. Eind 1964 had de Vereniging circa 200 leden. “In het begin hadden we nog geen lidmaatschapskaarten, dat was te duur.” 1973 was een geweldig jaar! Mede dankzij een ‘panda-actie’ van het Rotterdams Nieuwsblad (toevallig de krant waarvoor Swaep werkte… -MK) nam het ledental toe tot bijna 1600. Bijna een verdubbeling ten opzichte van het voorgaande jaar! De groei bleef aanhouden: in 1976 werden 2000 Vrienden geteld, ruim tien jaar later (1987) was het ledental gegroeid naar ruim 3000. Sindsdien is het hard gegaan: van 4000 in 1992, 5000 in 1995 tot bijna 6000 in 1998. “Ik ben er trots op dat we zijn uitgegroeid tot de grootste onafhankelijke dierentuin-ondersteunende vereniging van Europa. Des te meer leden, des te groter de vuist die we kunnen maken!”


Activiteiten

De initiatiefnemers wilden niet te hard van stapel lopen. “We wilden het voorlopig een beetje speels houden. Niet al te ernstig. Dat zou alleen maar mensen afstoten.” Toch werd er al snel een reis georganiseerd. In 1964 gingen de Vrienden naar de Zoo van Antwerpen. Kosten: fl 7,- per persoon. “Het is altijd goed om over de schutting te kijken hoe anderen het doen.” Denk niet dat de grote reisgezelschappen iets van de laatste jaren zijn. In de jaren '70 gingen de Vrienden al met vijf bussen naar Antwerpen!

In de beginjaren gingen de reizen naar tuinen in Nederland en Vlaanderen. In 1976 startten de toenmalige bestuursleden Ramack en Noordermeer de "InterZooClub". De eerste echte buitenlandse reis voerde naar de Zoo van het Duitse Duisburg. Sindsdien werden er elk jaar binnen- en buitenlandse (vooral Duitse) tuinen bezocht. In 1986 werd voor het eerst een meerdaagse reis georganiseerd: 50 Vrienden bezochten de beide Berlijnse dierentuinen.

De Vrienden waren al vanaf het prille begin actief bij manifestaties. “Sinds 1965 mogen we ieder jaar op de Femina een gratis stand inrichten Dat heeft ons veel leden opgeleverd.” In 1979 richtte het bestuur een ‘propagandacommissie’ op. De Vriendenwinkel zag het levenslicht. Via de winkel konden producten worden verkocht, wat geld in het laatje bracht, én er konden nieuwe leden worden geworven.

In 1979 verscheen de eerste Vriendennieuws. In eerste instantie konden de Vrienden hun huishoudelijke mededelingen kwijt in Blijdorpgeluiden, het periodiek van de Diergaarde. Toen dat blad opging in "Dieren", een uitgave van Blijdorp en Artis werd, mede vanwege de groei van het aantal leden, besloten een eigen periodiek op te zetten. “We wilden het eerst even aftasten. Hoe slaat het aan? Er bleek sprake van een duidelijke behoefte. De leden waren ook geïnteresseerd in achtergrondinformatie over de dieren. Toen kwam de vraag of we advertenties zouden plaatsen. De contributie moest in eerste instantie aan de Diergaarde ten goede komen. Met advertenties konden we de kosten enigszins dekken. Gelukkig werden de adverteerders snel gevonden. We hebben ooit een auto gekregen van de firma Broedelet!”


Van dieren naar Verblijven

Het eerste geschenk aan Blijdorp was een vrouwelijke elandantilope. Het dier werd aangeschaft voor fl 900,-. Zij kreeg als naam ‘Vriendin’. Het was de start van een lange reeks geschenken (zie ook elders in dit nummer). Op een gegeven moment werd besloten om te gaan sparen voor verblijven in plaats van dieren. “In de contacten met Blijdorp werd veel gesproken over de bouwkundige staat van de Diergaarde. Er was veel loze ruimte. De versnelde afbouw en het gebruik van nieuwe materialen waren niet altijd even succesvol. De uitkijktoren stond op een gegeven moment op instorten… De tuin moest aantrekkelijker worden voor mens en dier. De Vrienden namen het besluit om niet langer uit te gaan van collectioneren (zo veel mogelijk dieren van een bepaalde soort tonen -MK), maar te kiezen voor natuurlijker verblijven waarin het welzijn van dieren voorop stond. We hebben toen een paar jaar niets geschonken om in één keer een klapper te maken.” In 1982 opende Prins Bernhard het vernieuwde Henri Martinhuis. De Vrienden hadden maar liefst fl 150.000,- bijgedragen aan de verbouwingskosten!

Tegenwoordig doneren de Vrienden bedragen die lopen in de tonnen. Deze traditie begon bij de actie voor Taman Indah. Volgens Swaep is de hoogte van het geschonken bedrag (1 miljoen) echter puur toevallig tot stand gekomen: “Eerst zouden we fl 250.000,- bijdragen voor de verbouwing van de oude verblijven. De plannen werden echter constant bijgesteld, met Taman Indah als resultaat. Op een gegeven moment gingen we vechten voor 1 miljoen. Een beetje durven, een tikkeltje optimisme… Alles en iedereen werden door ons benaderd. Gelukkig kregen we heel veel medewerking.”

De Vrienden in de toekomst

Natuurlijk hebben we de nestor van onze Vereniging ook gevraagd naar zijn mening over de toekomst van de Vrienden.

“We zijn uitgegroeid tot een volwassen organisatie. In het begin moest het bestuur alles zelf doen: de stand op de Femina, het verkopen van ‘bouwsteentjes’ voor het Henri Martinhuis. Nu heb je bijvoorbeeld het promotieteam en de redactie van Vriendennieuws. Het lijkt alsof het allemaal heel gemakkelijk gaat. De Vereniging gaat met z’n tijd mee: we staan zelfs op internet! Maar pas op voor nonchalance. Op elk hoogtepunt volgt een neergang. We moeten daar op voorbereid zijn. Succes handhaven is het moeilijkste wat er is. De Vrienden moeten een vereniging blijven voor dieren én voor mensen. Alleen dankzij de inzet van onze leden en vrijwilligers kunnen we de Diergaarde financieel en moreel blijven steunen.”




Terug