image
Cover Vriendennieuws 2010-2

De geschiedenis van Vriendennieuws

Onderstaand artikel, geschreven door oud-redacteur Marc Damen in 1999, maar recent geactualiseerd, geeft een beeld van de geschiedenis van Vriendennieuws.

Er was eens... geen Vriendennieuws

Toen de Vereniging Vrienden van Blijdorp in 1963 opgericht werd, bestond er nog helemaal niet de behoefte aan een eigen blad. Diergaarde Blijdorp gaf op dat moment zelf een maandblaadje uit: het nog steeds veelbesproken 'Blijdorp Geluiden'.

Hierin konden de Vrienden hun mededelingen kwijt: verslagen van de Algemene Ledenvergadering, convocaties voor excursies, later ook lezingen en aankondigingen van nieuwe acties. Daarnaast was het ledenaantal in het begin nog erg klein (minder dan 1000) zodat dit veel goedkoper was dan een eigen blad uit te geven.

Het openingsnummer

Eind jaren zeventig was het ledenaantal gestegen tot meer dan 2000 Vrienden en de behoefte om hen van informatie te voorzien was groter dan ooit. Daarom hakte het bestuur begin 1979 de knoop door: de Vereniging moest een eigen blad krijgen! Het eerste nummer verscheen in juli 1979, als bijlage bij 'Blijdorp Geluiden'. De eerste nummers werden uitgegeven door de 'propagandacommissie', die nu onder de naam 'promotieteam' onder andere verantwoordelijk is voor de Vriendenwinkel en de aanwezigheid van ons op braderieën. Lex Noordermeer, oud-bestuurslid en tegenwoordig redacteur van Blijdorp-Blad stond aan de wieg van deze uitgave. Het eerste nummer begint als volgt: "EEN EIGEN BLAD! Zoals reeds op de laatstgehouden ledenvergadering door de thans nieuwe afdeling Propaganda werd aangekondigd, hebben wij een eigen mededelingenblad. Dit hebben wij als voorlopige naam gegeven 'VRIENDENNIEUWS'. Het is eigenlijk niet meer dan een werktitel. Voor uw suggesties ten aanzien van een naam houden wij ons van harte aanbevolen".

De eerste reactie hierop moet nog steeds binnenkomen... Inmiddels is de naam Vriendennieuws een begrip binnen de Vereniging en binnen Diergaarde Blijdorp. En zeg nou zelf: de vlag dekt in ieder geval de lading! Het eerste nummer bestond uit één dubbelgevouwen A4-tje en telde dus vier bladzijden. Er werd verslag gedaan van de Algemene Ledenvergadering en de voorjaarsexcursie naar Emmen. Ook werd de najaarsexcursie naar Antwerpen aangekondigd.

Nummer twee verscheen in december, maar al in het tweede jaar verschenen er drie uitgaven van Vriendennieuws: in maart, juni en november. Het is leuk om in het maart-nummer van 1980 de staat van baten en lasten te vergelijken met die van 1998. Waar we in 1980 de beschikking hadden over een ton, bezitten we nu liefst anderhalf miljoen gulden!

In het begin werd er geen nieuws over Blijdorp gemeld, omdat al het nieuws nog in 'Blijdorp Geluiden' verscheen. In november 1980 werd er gemeld dat de jachtluipaarden een nieuw verblijf hadden gekregen op de plaats van het oude wolvenverblijf. Dit is nog geen twintig jaar geleden, maar het gaat hier over het stukje grond waar nu het nieuwe manoelkattenverblijf komt. Wat zou er over twintig jaar op dit stukje Blijdorp te zien zijn?

Giraffen-affaire

Al in de derde jaargang verschenen er vier uitgaven van Vriendennieuws, terwijl er eigenlijk maar drie gepland waren. In januari 1981 bracht het bestuur namelijk een 'extra editie' uit, waarin de toenmalige voorzitter, Ben Swaep, de leden duidelijkheid verschafte in een 'giraffenaffaire'. In 1978 hadden de Vrienden namelijk 22.000 gulden ingezameld en Diergaarde Blijdorp een paar giraffen cadeau gedaan. Deze dieren werden Hennie en Bert gedoopt, naar de overleden oprichters van onze vereniging Hein Waalwijk en Bertus Bruins. In 1980 verkocht de diergaarde deze dieren echter aan de Opel Zoo in Kronberg, zonder enige mededeling te doen aan de Vrienden! Uiteraard hebben directie en bestuur van de Vrienden deze zaak goed uitgesproken en uiteindelijk is het toch nog ergens goed voor geweest, want in dezelfde uitgave schrijft Ben Swaep "Nu de dierentuinen er steeds meer toe overgaan een zeer selectieve collectie aan te houden, lijkt het uw bestuur het beste, dat wij Blijdorp voorlopig financieel steunen, waar het om het scheppen van betere huisvesting gaat". Deze affaire vormde dus mede de aanleiding om geen dieren meer te schenken, maar verblijven.

In het volgende nummer kon de toenmalige voorzitter het resultaat mededelen van het overleg dat er tussen hem en de voorzitter van het Stichtingsbestuur van Diergaarde Blijdorp, de heer Schoufour, had plaatsgevonden: het Stichtingsbestuur betaalde de vereniging het geld voor de giraffen terug en "de heer Schoufour heeft tijdens het gesprek dat ik met hem had nogmaals zeer nadrukkelijk onderstreept welke grote waarde hij hecht aan een, zoals hij het noemde, 'supportersclub' als de Vereniging Vrienden van Blijdorp. Dus dan is mijns inziens de lucht toch nog geklaard!"

In 1983 verschenen er maar twee uitgaven. In dat jaar besloten Artis en Blijdorp de banden nauwer aan te halen en vanaf 1984 een gezamenlijk abonnement uit te gaan geven. Ook werd besloten het tweemaandelijkse tijdschrift van Artis en 'Blijdorp Geluiden' te laten fuseren tot het tweemaandelijkse tijdschrift 'Dieren'. Om het wegvallen van 'Blijdorp Geluiden' te compenseren verschenen er vanaf 1984 vier nummers per jaar. Als compensatie voor het wegvallen van 'Blijdorp Geluiden' kregen de Vrienden voortaan twee vrijkaartjes in plaats van één.
Eindelijk een echt magazine!

Een echt tijdschrift

In 1986 verscheen Vriendennieuws voor het eerst in de vorm van een echt tijdschriftje. Liefst 24 pagina's per nummer met een lichtblauwe voorkant met ons 'Vriendenfant'-logo. Lex Noordermeer, toenmalig redacteur van Vriendennieuws schreef in het eerste nummer 'nieuwe stijl' het volgende: "...willen wij u een wat luchtiger en daardoor leesbaarder geheel voortoveren met vooral ook meer nieuws over Blijdorp en andere binnen- en buitenlandse dierentuinen (...)"

Ook bevatte Vriendennieuws voor het eerst advertenties: "...betekent Vriendennieuws in zijn nieuwe opzet hogere druk- en verzendkosten, die we hopen flink te kunnen drukken door het opnemen van advertenties". Van de 24 pagina's zijn er 3 gevuld met advertenties. MultiMail, die vanaf dit moment naast het drukken ook het verzenden ging verzorgen, was één van drie adverteerders. Wij zijn dit jaar niet alleen twintig jaar hun klant, maar zij adverteren al even lang in Vriendennieuws. Als cadeautje aan de vereniging hebben zij de opmaak- en drukkosten van het vorige (jubileum)nummer voor hun rekening genomen!

Meer bladzijden betekende ook dat er meer ruimte overbleef om over andere dingen te schrijven. Meteen al in het eerste nummer van 1986 startte Hennie Hagen met de serie 'Dier in 't vizier', waarbij steeds een relatie gelegd werd tussen dieren in Blijdorp en in het wild.

In nummer twee verscheen voor het eerst de rubriek 'nieuws uit andere dierentuinen'. In het laatste nummer startte Lex Noordermeer zijn rubriek 'Dierentuinen van de wereld'. Hierin beschreef Lex in 18 afleveringen honderden dierentuinen uit heel Europa en net daarbuiten. Veel Vrienden maakten dankbaar gebruik van zijn beschrijvingen bij het plannen van hun vakantie en hoewel de meeste beschrijvingen helaas nu gedateerd zijn geven ze nog steeds een vrij goed beeld van de belangrijkste dierentuinen in Europa.

Jubileum

In 1988 bestond de Vereniging Vrienden van Blijdorp 25 jaar en dit was voor het bestuur reden om een speciaal jubileumnummer uit te brengen. In het jubileumnummer stond uiteraard een uitgebreid voorwoord van de voorzitter Ben Swaep en werd de vereniging jaar voor jaar belicht. Het 3000-ste lid werd gehuldigd en Frans Ramack, oud-bestuurslid en erelid van de Vereniging, werd geïnterviewd. Dit is tot op heden het enige jaar dat er vijf nummers uitkwamen. Daarnaast werd de omvang van Vriendennieuws uitgebreid tot 36 bladzijden en later dat jaar zelfs tot 40 en 44 bladzijden, waarvan inmiddels ruim elf pagina's advertenties.

Vanaf 1989 sierde er elke keer een foto van een dier de omslag. Te beginnen met gorilla Salomé met haar zoon Salem.

In 1991 startte de heer K. van Zwieten, oud-redacteur van 'Blijdorp Geluiden', de rubriek 'een stukje nostalgie', waarin hij de Vrienden in gedachten meeneemt naar vervlogen momenten en verdwenen plekjes uit Diergaarde Blijdorp. Deze rubriek nam de plaats over van 'Dierentuinen van de wereld'. In 1993 werd de laatste 'Dier in 't vizier' gepubliceerd, waarmee Hennie Hagen de Vrienden maar liefst 22 afleveringen heeft geïnformeerd over leeuwen, olifanten, kwallen, orang oetans, otters, enzovoorts.

In 1994 trad Lex Noordermeer af als bestuurslid en gaf hij de redactie van Vriendennieuws na 15 jaar over aan collega-bestuurslid Daan van Herwijnen. Daan was al langer betrokken bij Vriendennieuws. Hij interviewde veel personeel uit Diergaarde Blijdorp ten behoeve van Vriendennieuws. Ook in 1994 begon bestuurslid Tom Slijkoort met het beschrijven van diersoorten die hij tijdens zijn reizen in Afrika tegenkwam onder de titel 'De Afrikaanse dierenwereld'.

Kleur op de cover

In 1995 veranderde er weer veel aan het uiterlijk van Vriendennieuws. Op de cover komt vanaf nu een foto over de hele pagina en niet meer in een kader. Minstens even belangrijk is echter dat de foto in kleur afgedrukt wordt, waardoor het blad er in één klap nóg professioneler uitziet. Daan van Herwijnen trad af als bestuurslid en redacteur en ondergetekende nam zijn plaats in.

De heer Van Zwieten schrijft de laatste aflevering van 'Een stukje nostalgie'. Zestien keer nam hij de Vrienden eventjes mee naar een stukje uit het kleurrijke verleden van Diergaarde Blijdorp.

In 1996 wordt de omvang van Vriendennieuws uitbreid tot liefst 48 pagina's. Aangezien dit steeds meer werk met zich meebracht werd er een redactie-team opgezet. Er kwamen nieuwe rubrieken, opgezet door de nieuwe redactieleden, zoals 'Vrienden voor het leven', 'De vogelwijzer' en 'ZOO'n boek!'. Verder verscheen Vriendennieuws vanaf 1997 ook op Internet.

Redactie door een team

In 1998 tenslotte nam Marcel Kreuger het roer van Vriendennieuws over en verscheen er een superdik jubileumnummer van maar liefst 64 pagina's. In tegenstelling tot vroeger werd Vriendennieuws voortaan gemaakt door een redactie-team. Momenteel is Vriendennieuws het product van de samenwerking van maar liefst acht Vrienden van Blijdorp.

Het magazine kent een zogenaamde 'horizontale programmering'. Elk nummer kent een aantal vaste rubrieken gekoppeld aan één of meer redacteuren. Monique van Leeuwen-Maat draagt zorg voor de rubrieken 'Botanisch Blijdorp'. 'Nieuws uit Blijdorp' wordt verzorgd door Gerda Nijssen. Jan Breedijk schrijft over reptielen en vissen in 'Koud Bloed'. Theo van de Velde is bekend vanwege de column 'Lijn 13'. De redacteuren staan altijd open voor vragen en/of opmerkingen met betrekking tot hun specifieke onderdeel.

2001 Was een nieuwe mijlpaal. Voortaan verscheen Vriendennieuws in full-colour. Daarmee kwam een langgekoesterde wens in vervulling. Niet alleen was het blad beter leesbaar, maar ook konden de foto's die Vrienden elke keer toezenden met meer respect worden afgedrukt.

Vriendennieuws heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van een eenvoudig stenciltje tot een 'magazine' waarmee we zeker voor de dag kunnen komen. Het geheel wordt nog steeds door vrijwilligers gemaakt en uw hulp, in de vorm van foto's of artikelen, is en blijft van harte welkom. Vriendennieuws moet vooral een blad blijven voor Vrienden en door Vrienden, met informatie over de Vereniging en over Blijdorp.